Przychodzisz na trening, wykonujesz pracę, czekasz na kolejny mecz. Potem znów słyszysz skład bez swojego nazwiska. Możesz być zły, rozczarowany i przekonany, że zasługujesz na więcej minut. Najtrudniej jednak pracować wtedy, kiedy nie wiesz, co właściwie miałoby się zmienić, żeby trener spojrzał na Ciebie inaczej.
W takiej sytuacji łatwo zacząć dopowiadać sobie odpowiedzi. „Nie lubi mnie”. „Już mnie skreślił”. „Cokolwiek zrobię, i tak zagra ktoś inny”. Być może widzisz rzeczy, które rzeczywiście Cię niepokoją. Ale dopóki nie porozmawiacie, część tej historii pozostaje Twoim przypuszczeniem. Warto sprawdzić, co trener ma do powiedzenia.
Zanim podejdziesz do trenera, nazwij cel rozmowy
Chcesz grać. To zrozumiałe. Jednak na jedną rozmowę wybrałbym cel, który możesz zrealizować wspólnie z trenerem: dowiedzieć się, jak ocenia Twoją obecną rolę i czego oczekuje. Wtedy masz punkt, do którego możesz wrócić, jeśli rozmowa zacznie odpływać w pretensje.
Dla mnie najważniejsze jest wyjść z niej z czymś, co da się przełożyć na pracę. Samo „jestem niezadowolony” mówi dużo o Twoim samopoczuciu, ale niewiele o następnym treningu. Możesz powiedzieć wprost, że brak gry Cię frustruje. I zaraz dodać, że chcesz zrozumieć, nad czym masz się skupić.
Nie zakładałbym też z góry, że chodzi wyłącznie o zaangażowanie. Powodem może być konkretne zadanie taktyczne, dyspozycja innego zawodnika albo pomysł trenera na dany mecz. Pytasz właśnie po to, żeby poznać jego perspektywę. Cięższy trening bez tej informacji może oznaczać dokładanie wysiłku w obszarze, którego rozmowa wcale nie dotyczy.
Umów moment, w którym możecie spokojnie porozmawiać
Tuż po ogłoszeniu składu możesz mieć ogromną potrzebę wyjaśnienia wszystkiego od razu. Trener może wtedy przygotowywać odprawę, rozmawiać ze sztabem albo zajmować się resztą drużyny. Wybrałbym chwilę, w której obie strony mogą się skupić. Najprościej zapytać o nią wprost.
„Trenerze, chciałbym porozmawiać o swojej roli i o tym, co mogę poprawić. Kiedy możemy znaleźć na to chwilę?” Takie otwarcie daje jasny temat. Nie wymaga tłumaczenia całej sytuacji na korytarzu przy kolegach.
Jeśli słyszysz „nie teraz”, dopytaj o możliwy termin. Jedna odmowa w pośpiechu niewiele jeszcze wyjaśnia. Jeśli jednak kolejne uzgodnione rozmowy się nie odbywają, to już konkretna obserwacja dotycząca komunikacji w klubie. Warto ją zauważyć, zamiast bez końca obwiniać się za źle dobrany moment.
O co zapytać, żeby usłyszeć coś więcej niż „pracuj dalej”?
Zacząłbym od własnej sytuacji. „W ostatnich meczach dostaję mało minut. Chciałbym wiedzieć, jak trener widzi teraz moją rolę”. Podaj fakty zgodne z tym, co się wydarzyło. Porównywanie się z kolegą może szybko przenieść rozmowę na ocenianie jego gry, podczas gdy potrzebujesz informacji o sobie.
Przygotuj trzy pytania. Nie musisz wypowiadać ich jak z kartki. Mają pomóc Ci utrzymać kierunek rozmowy, szczególnie gdy usłyszysz coś niewygodnego.
- Jak trener widzi moją rolę w drużynie na ten moment?
- Który element mojej gry najbardziej potrzebuje poprawy? Czy możemy omówić konkretną sytuację?
- Po czym trener pozna postęp i kiedy możemy do tego wrócić?
Jeżeli odpowiedź brzmi „musisz dawać więcej”, poproś o doprecyzowanie. Więcej czego i w jakim momencie? Może chodzi o reakcję po stracie, komunikację albo zachowanie bez piłki. To są różne zadania. Dopiero przykład pozwoli Ci zrozumieć uwagę i sprawdzić, czy rzeczywiście ją realizujesz.
Podobny sposób dopytywania opisałem we wpisie o tym, jak wybierać, kogo słuchać i oceniać przydatność rad. Tutaj dochodzi jeszcze jedna ważna rzecz: jasność co do Twojej roli w planie drużyny.
Jak może wyglądać taka rozmowa?
Poniżej jest przykładowy dialog, a nie zapis rozmowy konkretnego zawodnika. Nie traktuj go jako gotowej formuły na każdą sytuację. Chodzi o pokazanie, jak przejść od ogólnej oceny do zrozumiałego zadania.
Zawodnik: „Chciałbym wrócić do rozmowy o swojej roli. Co teraz najbardziej ogranicza moje szanse na więcej minut?”
Trener: „Potrzebuję od Ciebie większej odpowiedzialności w obronie”.
Zawodnik: „Czy możemy omówić jedną sytuację z treningu albo meczu? Chcę dobrze zrozumieć, jakiego zachowania trener oczekuje”.
Trener: „Po stracie za długo zostajesz wysoko. Potrzebuję, żebyś szybciej wracał do ustalonej pozycji”.
Zawodnik: „Rozumiem. Czy na najbliższych treningach możemy zwrócić uwagę właśnie na ten element i potem omówić, co się zmieniło?”
Z takiej wymiany wynika zadanie do pracy. Jego szczegóły ustalasz z własnym trenerem, zgodnie z tym, jak gra Wasza drużyna. Mentor może pomóc Ci przygotować rozmowę i uporządkować wnioski. Decyzje taktyczne oraz dobór składu pozostają po stronie sztabu.
Możesz się nie zgadzać i nadal rozmawiać konkretnie
Wysłuchanie uwagi nie wymaga przyjęcia każdej oceny bez pytania. Jeżeli widzisz sytuację inaczej, opisz własną obserwację. „W tej akcji zostałem wyżej, bo tak zrozumiałem wcześniejsze ustalenie. Czy źle je odczytałem?” Wtedy można sprawdzić, skąd wzięła się różnica.
Może się okazać, że popełniłeś błąd. Możliwe też, że zadanie nie było jasne albo trener nie widział całego zdarzenia. Rozmowa daje szansę porównać obie perspektywy. Nie daje pewności, że druga osoba zmieni zdanie. Warto być gotowym również na odpowiedź, która Ci się nie spodoba.
Jeśli słyszysz, że obecnie ktoś inny lepiej pasuje do założeń, możesz zapytać o swoją rolę na kolejne tygodnie. Jakich zadań masz być gotowy się podjąć? Czy trener widzi przestrzeń na zmianę tej roli? Takie informacje pomagają ocenić sytuację szerzej niż przez jeden skład. Nie warto podejmować decyzji o całej karierze wyłącznie pod wpływem jednej trudnej rozmowy.
Zapisz ustalenie i wróć do niego na treningu
Po rozmowie zapisz własnymi słowami, co usłyszałeś. Wybierz jedno zadanie, któremu poświęcisz uwagę w uzgodnionym zakresie. Jeśli nie jesteś pewien, czy dobrze zrozumiałeś wskazówkę, podsumuj ją jeszcze przy trenerze. „Czyli na teraz skupiam się na tym elemencie, a po ustalonym okresie wracamy do rozmowy?”
Nie wyznaczałbym jednej liczby dni dla wszystkich. Termin zależy od kalendarza i rodzaju zadania. Ważne, żeby powrót do tematu był konkretnym ustaleniem. Po tym czasie możesz zapytać: „Pracowałem nad tym, o czym rozmawialiśmy. Co trener zauważył i co wymaga dalszej poprawy?”.
Własne obserwacje też mają znaczenie. Zapisuj sytuacje, w których wykonałeś zadanie, oraz te, w których było trudniej. Tak budujesz materiał do kolejnej rozmowy i pewność siebie opartą na konkretnych działaniach. Wykonanie zadania nie oznacza automatycznej zmiany składu, ale pozwala rzetelniej ocenić postęp.
Kiedy sama rozmowa nie wystarcza?
Zdarza się, że mimo kolejnych prób nadal nie znasz swojej roli albo słyszysz wyłącznie ogólniki. Wtedy warto zebrać fakty: o co pytałeś, co ustaliliście i co wydarzyło się później. Z tym materiałem możesz porozmawiać z właściwą osobą w klubie lub osobą wspierającą Cię w karierze. Uwzględnij zasady i strukturę swojego klubu.
Nie każdą trudną relację da się poprawić lepiej dobranym pytaniem. Gdy pojawiają się groźby, poniżanie lub przemoc, priorytetem jest bezpieczeństwo i uzyskanie odpowiedniego wsparcia. Ten plan rozmowy dotyczy sportowej roli oraz rozwoju. Nie zastępuje reagowania na krzywdzące zachowania ani pomocy przy formalnym sporze.
Przed następnym treningiem przygotuj jedną kartkę
Jeżeli czeka Cię taka rozmowa, zacznij od krótkiej notatki. Bez rozpisywania wszystkich pretensji z całego sezonu. Zapisz obecną sytuację, cel spotkania i pytania, na które potrzebujesz odpowiedzi.
- Fakt: co wydarzyło się z moją rolą lub liczbą minut?
- Cel: czego chcę się dowiedzieć podczas tej rozmowy?
- Pytania: o rolę, konkretny element do poprawy i sposób oceny postępu.
- Po spotkaniu: jedno ustalone zadanie oraz termin powrotu do rozmowy.
Masz prawo chcieć więcej i mówić o swojej ambicji. Warto jednocześnie wiedzieć, co z nią zrobisz na najbliższym treningu. Dobrze przygotowana rozmowa może pomóc Ci właśnie w tym: uporządkować sytuację i wybrać następny krok.
Jeśli chcesz przygotować taką rozmowę albo poukładać swoje działanie w trudniejszym okresie, możesz napisać do mnie o mentoringu sportowym. Pracujemy nad Twoim sposobem funkcjonowania i decyzjami, z uwzględnieniem sytuacji w klubie.
Autor: Marcin Rudawski — żeglarz i mentor sportowców. W mentoringu pracuję również nad decyzjami zawodnika, codziennymi standardami i przygotowaniem do rozmów dotyczących kariery.
